Việc sử dụng VPN không còn chỉ dành cho các chuyên gia công nghệ nữa. Ngày nay, nhiều người tìm kiếm các ứng dụng VPN tốt nhất vì họ sử dụng mạng Wi-Fi công cộng, truy cập dịch vụ ngân hàng qua điện thoại di động, làm việc ngoài nhà hoặc muốn giảm thiểu rủi ro lộ dữ liệu trên các kết nối kém tin cậy.
Tuy nhiên, VPN không làm cho bất kỳ ai trở nên vô hình trên internet. Nó có thể giúp bảo vệ một phần kết nối, nhưng không thể thay thế mật khẩu mạnh, xác thực hai bước, cập nhật hệ thống và cảnh giác trước các chiêu trò lừa đảo.
Để đưa ra lựa chọn an toàn hơn, điều lý tưởng là hiểu cách thức hoạt động của loại ứng dụng này, những hạn chế của nó và những dấu hiệu nào cho thấy đó là một lựa chọn đáng tin cậy hơn. Bằng cách này, quyết định sẽ không còn chỉ phụ thuộc vào quảng cáo, giá cả hoặc mức độ phổ biến nữa.
Trên thực tế, VPN có tác dụng gì?
VPN là viết tắt của Mạng riêng ảo. Trên thực tế, ứng dụng này tạo ra một đường dẫn được mã hóa giữa thiết bị của bạn và máy chủ của công ty VPN, giảm thiểu nguy cơ lộ dữ liệu trên mạng cục bộ đang được sử dụng tại thời điểm đó.
Điều này rất hữu ích khi bạn sử dụng Wi-Fi tại sân bay, khách sạn, quán cà phê, trường đại học hoặc trung tâm mua sắm. Trong những trường hợp này, những người khác có thể đang sử dụng cùng một mạng, và một lớp bảo vệ bổ sung giúp giảm thiểu rủi ro.
Tuy vậy, VPN không giải quyết được mọi vấn đề. Nếu bạn nhấp vào liên kết giả mạo, tải xuống ứng dụng độc hại hoặc nhập mật khẩu của mình trên trang web lừa đảo, vấn đề vẫn tiếp diễn.
Nguồn: Mozilla — VPN là gì?
So sánh các ứng dụng VPN tốt nhất dựa trên các tiêu chí.
Một danh sách hữu ích không nên coi VPN như một cuộc thi về mức độ phổ biến. Điều quan trọng nhất là phải xem xét các tiêu chí như chính sách bảo mật, tính minh bạch về việc thu thập dữ liệu, lịch sử kiểm toán, tính dễ sử dụng, khả năng hỗ trợ hệ điều hành của thiết bị và tính minh bạch của công ty.
Các tùy chọn dưới đây đều khá quen thuộc trên thị trường toàn cầu và thường xuyên xuất hiện trong các phân tích kỹ thuật, bài xã luận và các cuộc thảo luận về quyền riêng tư. Tuy nhiên, không có tùy chọn nào được coi là hoàn hảo cho mọi tình huống.
VPN Proton
Proton VPN thường được nhớ đến nhờ tập trung vào quyền riêng tư và cung cấp ứng dụng cho nhiều nền tảng khác nhau. Đối với người dùng mới, ưu điểm chính của nó là giao diện tương đối đơn giản và các tính năng được sắp xếp dễ hiểu.
Hơn nữa, điều này có thể hợp lý đối với những người đã sử dụng các dịch vụ khác trong hệ sinh thái Proton. Tuy nhiên, trước khi lựa chọn, bạn nên kiểm tra xem các tính năng nào khả dụng tại quốc gia của mình, trên hệ điều hành đang sử dụng và loại tài khoản đã chọn.
VPN Mullvad
Mullvad VPN là một lựa chọn thường được nhắc đến trong các cuộc thảo luận về quyền riêng tư vì nó giảm thiểu nhu cầu cung cấp dữ liệu cá nhân trong quá trình đăng ký. Tính năng này có thể hấp dẫn những người muốn tránh việc thông tin cá nhân bị liên kết quá nhiều với tài khoản của họ.
Mặt khác, ứng dụng này có vẻ ít quen thuộc hơn đối với những người tìm kiếm trải nghiệm được hướng dẫn chi tiết. Do đó, nó có xu hướng thu hút hơn những người coi trọng sự đơn giản về mặt kỹ thuật, tính minh bạch và khả năng kiểm soát trực tiếp.
IVPN
IVPN cũng nằm trong số các lựa chọn tập trung vào quyền riêng tư và sử dụng có ý thức. Nó thường được những người muốn hiểu rõ hơn về các tính năng như chặn trình theo dõi, nhiều kết nối và bảo vệ chống rò rỉ dữ liệu tìm kiếm.
Giống như bất kỳ công cụ nào thuộc loại này, nó đòi hỏi người dùng phải đọc kỹ các cài đặt. Việc hiểu sai một tính năng nâng cao có thể gây ra hiện tượng chậm máy, chặn truy cập vào một số dịch vụ hoặc khó khăn khi sử dụng các ứng dụng hàng ngày.
VPN Mozilla
Mozilla VPN có thể là một lựa chọn thú vị cho những ai thích một thương hiệu gắn liền với các dự án internet mở và giáo dục kỹ thuật số. Sản phẩm này dễ tiếp cận hơn đối với những người dùng không muốn phải xử lý nhiều cấu hình phức tạp.
Tuy nhiên, điều quan trọng là phải kiểm tra tính khả dụng theo từng quốc gia, khả năng tương thích với thiết bị của bạn và giới hạn sử dụng. Trong một số trường hợp, một công cụ đơn giản hoạt động tốt; trong những trường hợp khác, người dùng cần các tính năng nâng cao hơn.
NordVPN
NordVPN là một lựa chọn nổi tiếng với phạm vi phủ sóng quốc tế rộng khắp và ứng dụng cho nhiều thiết bị khác nhau. Đối với những người thường xuyên đi du lịch, làm việc từ xa hoặc chuyển đổi giữa máy tính và điện thoại di động, phạm vi phủ sóng này có thể giúp việc sử dụng hàng ngày trở nên dễ dàng hơn.
Tuy nhiên, việc lựa chọn không nên chỉ dựa vào số lượng máy chủ hoặc sự hiện diện của quảng cáo. Hãy đọc chính sách bảo mật, xem xét các báo cáo kiểm toán độc lập và đánh giá xem liệu các nguồn lực bổ sung có thực sự được sử dụng hay không.
Cá mập lướt sóng
Surfshark thường thu hút sự chú ý nhờ khả năng sử dụng trên nhiều thiết bị và giao diện thân thiện với người dùng. Đối với một gia đình hoặc cá nhân có điện thoại di động, máy tính xách tay và máy tính bảng, điều này có thể đơn giản hóa công việc thường ngày của họ.
Tuy nhiên, sự dễ sử dụng không loại bỏ nhu cầu thận trọng. Hãy kiểm tra các cài đặt như kết nối tự động trên Wi-Fi công cộng, bảo vệ chống rò rỉ DNS và chặn kết nối nếu VPN bị ngắt.
ExpressVPN
ExpressVPN nổi tiếng với trải nghiệm người dùng đơn giản và khả năng tương thích với nhiều hệ thống khác nhau. Đối với người dùng ở mức độ trung cấp, nó có thể hữu ích khi ưu tiên là cài đặt, kết nối nhanh chóng và hiểu được trạng thái bảo vệ.
Tuy nhiên, vẫn nên so sánh chính sách dữ liệu, tính năng kỹ thuật và chi phí dựa trên trải nghiệm sử dụng thực tế. Một VPN được đánh giá cao chưa chắc đã là lựa chọn tốt nhất nếu nó không hoạt động hiệu quả trên các thiết bị và mạng bạn sử dụng.
Cách đánh giá VPN trước khi cài đặt
Bước đầu tiên là kiểm tra xem ứng dụng có sẵn trên các cửa hàng ứng dụng chính thức, chẳng hạn như Google Play hoặc App Store, và liệu nhà phát triển có trùng khớp với công ty thật hay không. Các ứng dụng tương tự, với tên gần như giống hệt nhau, có thể gây nhầm lẫn cho người dùng mới.
Tiếp theo, hãy đọc kỹ mô tả và lưu ý những quyền được yêu cầu. Một ứng dụng VPN cần tạo kết nối mạng, nhưng nó không nên yêu cầu quyền truy cập không cần thiết vào ảnh, danh bạ hoặc tệp cá nhân mà không có lời giải thích rõ ràng.
Bạn cũng nên kiểm tra các đánh giá gần đây, không chỉ xếp hạng tổng thể. Các bình luận gần đây có thể cho thấy các vấn đề về kết nối, hóa đơn khó hiểu, sự không ổn định sau khi cập nhật hoặc khó khăn trong việc hủy dịch vụ.
Hướng dẫn từng bước an toàn để bắt đầu.
Trước khi cài đặt, hãy xác định lý do sử dụng. Đó có thể là để bảo vệ quyền riêng tư trên mạng Wi-Fi công cộng, bảo mật cơ bản khi duyệt web, làm việc từ xa hoặc tổ chức an ninh kỹ thuật số cho gia đình.
Tiếp theo, chỉ tải ứng dụng từ cửa hàng chính thức hoặc trang web chính thức của công ty. Tránh các tệp được gửi qua tin nhắn, nhóm hoặc các trang không rõ nguồn gốc, vì điều này làm tăng nguy cơ cài đặt phiên bản lậu.
Sau khi cài đặt, hãy kích hoạt VPN và kiểm tra trong các tình huống đơn giản, chẳng hạn như duyệt web thông thường. Nếu các ứng dụng ngân hàng, ứng dụng công việc hoặc dịch vụ phát trực tuyến hiển thị lỗi, bạn có thể cần thay đổi máy chủ hoặc tạm thời tắt VPN để đề phòng.
Cuối cùng, hãy xem lại các cài đặt bảo mật của bạn. Các tính năng như tự động kết nối với mạng không xác định, ngắt kết nối khẩn cấp và bảo vệ chống rò rỉ DNS có thể hữu ích, miễn là bạn hiểu cách chúng hoạt động.
Những lỗi thường gặp làm suy yếu khả năng bảo vệ.
Một sai lầm phổ biến là tin rằng VPN ngăn chặn tất cả các loại lừa đảo. Nó có thể bảo vệ một phần đường dẫn kết nối, nhưng không tự động nhận diện các trang web giả mạo, phiếu thanh toán giả mạo, tin nhắn lừa đảo hoặc các ứng dụng nguy hiểm.
Một vấn đề khác là sử dụng VPN miễn phí mà không đọc chính sách dữ liệu. Một số công cụ có thể giới hạn tốc độ, hiển thị quảng cáo, thu thập thông tin sử dụng hoặc cung cấp mức độ bảo vệ thấp hơn so với mong đợi của người dùng.
Việc để ứng dụng được cài đặt nhưng không kết nối cũng khá phổ biến. Trong trường hợp này, tính năng bảo vệ như mong đợi sẽ không hoạt động, đặc biệt là trên các mạng công cộng hoặc kết nối dùng chung.
Nguồn: FTC — Ứng dụng VPN
Làm thế nào để điều chỉnh lựa chọn cho phù hợp với hoàn cảnh của bạn.
Tại Brazil, nhiều người sử dụng điện thoại di động làm thiết bị chính cho các giao dịch ngân hàng, mua sắm, nhắn tin, xem tài liệu và làm việc. Do đó, VPN nên được xem xét kết hợp với thói quen thực tế, chứ không phải là một công cụ riêng lẻ.
Những người làm việc tại các không gian làm việc chung, thường xuyên đi du lịch hoặc sử dụng internet tại khách sạn có thể hưởng lợi từ việc kết nối tự động với mạng công cộng. Tuy nhiên, những người chỉ sử dụng mạng tại nhà có thể cần ưu tiên mật khẩu mạnh, bộ định tuyến được cập nhật và xác thực hai bước.
Đối với các gia đình, việc lựa chọn có thể liên quan đến nhiều thiết bị và cấu hình người dùng khác nhau. Trẻ em, người cao tuổi và những người ít quen thuộc với công nghệ cần một thiết lập đơn giản, ổn định và dễ hiểu.
Các biện pháp phòng ngừa pháp lý và giới hạn sử dụng
Việc sử dụng VPN, tự bản thân nó, không cho phép vi phạm pháp luật, điều khoản nền tảng, quy tắc làm việc hoặc chính sách của tổ chức. Công cụ này bảo vệ kết nối, nhưng nó không biến hành vi bị cấm thành hành vi được cho phép.
Các công ty, trường học và các tổ chức công cộng có thể có các quy định riêng về truy cập từ xa. Do đó, những người sử dụng VPN trong môi trường chuyên nghiệp nên tuân theo hướng dẫn của bộ phận CNTT hoặc người chịu trách nhiệm về an ninh thông tin.
Điều quan trọng cần nhớ là một số dịch vụ có thể chặn quyền truy cập khi phát hiện thay đổi vị trí, hành vi bất thường hoặc nguy cơ gian lận. Trong những trường hợp này, việc tiếp tục truy cập mà không hiểu rõ lý do có thể dẫn đến việc bị chặn tạm thời.
Khi nào cần tìm kiếm sự trợ giúp chuyên nghiệp
Cần có sự hỗ trợ chuyên biệt khi sử dụng VPN cho công việc từ xa, truy cập vào hệ thống nội bộ, bảo vệ dữ liệu khách hàng hoặc hoạt động kinh doanh. Trong trường hợp này, thiết lập tại nhà có thể không đủ.
Bạn cũng nên liên hệ hỗ trợ nếu nghi ngờ bị hack, rò rỉ mật khẩu, sao chép tài khoản, gian lận tài chính hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. VPN không thể khắc phục thiệt hại do phần mềm độc hại hoặc gian lận gây ra.
Đối với các doanh nghiệp nhỏ, chuyên gia CNTT có thể cung cấp hướng dẫn về kiểm soát truy cập, mật khẩu, sao lưu dữ liệu, xác thực đa yếu tố và chính sách sử dụng. Khả năng bảo mật được nâng cao khi nhiều lớp bảo mật phối hợp hoạt động cùng nhau.
Các biện pháp an ninh kỹ thuật số đang được thực hiện
VPN nên là một phần của quy trình tổng thể. Cập nhật hệ điều hành, trình duyệt và ứng dụng giúp giảm thiểu các lỗ hổng bảo mật đã biết và ngăn thiết bị bị tấn công do thiếu bảo trì cơ bản.
Ngoài ra, nên sử dụng mật khẩu khác nhau cho các dịch vụ quan trọng và bật xác thực hai bước bất cứ khi nào có thể. Bằng cách này, ngay cả khi mật khẩu bị lộ, việc truy cập trái phép cũng trở nên khó khăn hơn.
Một biện pháp phòng ngừa đơn giản khác là xem lại các ứng dụng đã cài đặt. Nếu bạn không nhận ra một ứng dụng nào đó, không còn sử dụng nó nữa, hoặc nhận thấy các quyền truy cập lạ, thì nên gỡ bỏ và điều tra trước khi tiếp tục sử dụng thiết bị như bình thường.
Làm thế nào để so sánh các lựa chọn mà không bị lừa bởi những lời hứa suông.
Những lời hứa hẹn như ẩn danh hoàn toàn, bảo mật tuyệt đối hoặc một internet hoàn toàn vô hình cần được xem xét cẩn trọng. VPN giảm thiểu một số rủi ro nhất định, nhưng không loại bỏ việc theo dõi thông qua đăng nhập, cookie, nhận dạng dấu vân tay trình duyệt hoặc hành vi trên các nền tảng.
Một sự so sánh có trách nhiệm cần xem xét chính sách bảo mật, kiểm toán, lịch sử công ty, hỗ trợ, khả năng tương thích, tính ổn định, tốc độ và sự dễ dàng hủy bỏ. Những điểm này thường nói lên nhiều điều hơn là những khẩu hiệu hấp dẫn.
Consumer Reports khuyến cáo nên thận trọng khi sử dụng VPN miễn phí và nhấn mạnh rằng lựa chọn cần cân nhắc đến quyền riêng tư, bảo mật và tính minh bạch. Cách tiếp cận này giúp người dùng không chỉ đơn thuần chọn VPN phổ biến nhất mà tập trung vào sự phù hợp với mục đích sử dụng của mình.
Nguồn: Consumer Reports — VPN
Giới hạn về những việc người dùng có thể tự làm.
Người mới bắt đầu có thể cài đặt, kiểm tra, bật kết nối tự động và xem xét các quyền cơ bản. Họ cũng có thể quan sát xem ứng dụng có làm chậm internet quá mức hoặc gây ra lỗi cho các dịch vụ thiết yếu hay không.
Tuy nhiên, vẫn có những hạn chế rõ ràng. Việc thiết lập VPN trên bộ định tuyến, tích hợp nó với mạng doanh nghiệp, bảo vệ dữ liệu khách hàng nhạy cảm hoặc điều tra các vụ vi phạm dữ liệu đòi hỏi kiến thức kỹ thuật cao hơn.
Nếu vấn đề liên quan đến an ninh công ty, truy cập từ xa, hợp đồng, dữ liệu cá nhân của bên thứ ba hoặc nghi ngờ tội phạm mạng, tốt nhất nên tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên nghiệp. Tự ý xử lý có thể làm tăng rủi ro thay vì giảm thiểu rủi ro.
Một nguyên tắc chung để đưa ra những quyết định an toàn.
Một nguyên tắc chung là nên chọn giải pháp mà bạn có thể hiểu, cấu hình và bảo trì đúng cách. Một ứng dụng nhiều tính năng nhưng được cấu hình kém có thể cung cấp khả năng bảo vệ kém hơn so với một giải pháp thay thế đơn giản hơn được sử dụng thường xuyên.
Cũng cần xem xét lý do chính. Đối với Wi-Fi công cộng, kết nối tự động và độ ổn định có thể quan trọng hơn; đối với quyền riêng tư, chính sách dữ liệu và kiểm toán trở nên quan trọng hơn; đối với công việc, hỗ trợ kỹ thuật và khả năng tương thích là yếu tố cơ bản.
Nếu vẫn chưa rõ lựa chọn, hãy thu hẹp quyết định xuống còn ba câu hỏi: Ứng dụng có giải thích rõ ràng những thông tin mà nó thu thập không, nó có hoạt động trên các thiết bị của tôi không và nó có giải quyết được rủi ro chính của tôi không? Nếu bất kỳ câu trả lời nào không chắc chắn, hãy tìm hiểu thêm trước khi dựa vào nó.
Danh sách kiểm tra thực tế
- Vui lòng xác nhận xem ứng dụng được tải xuống từ cửa hàng ứng dụng chính thức hay trang web chính thức của công ty.
- Hãy xác minh rằng tên nhà phát triển trùng khớp với tên thương hiệu thực tế của dịch vụ.
- Vui lòng đọc chính sách bảo mật trước khi tạo tài khoản hoặc kích hoạt kết nối.
- Kiểm tra xem ứng dụng có yêu cầu các quyền không liên quan rõ ràng đến việc duyệt web an toàn hay không.
- Hãy kiểm tra VPN trên mạng thông thường trước khi sử dụng nó khi đi du lịch hoặc làm việc.
- Chỉ bật kết nối tự động đối với các mạng công cộng hoặc mạng không xác định, nếu có.
- Kiểm tra xem có tính năng chặn kết nối trong trường hợp VPN bị ngắt kết nối hay không.
- Tránh cài đặt các tệp APK nhận được qua tin nhắn, nhóm hoặc trang web không rõ nguồn gốc.
- Hãy sử dụng xác thực hai bước cho các dịch vụ quan trọng, ngay cả khi đang dùng VPN.
- Hãy luôn cập nhật điện thoại, trình duyệt và ứng dụng của bạn.
- Hãy cảnh giác với những lời hứa hẹn về sự ẩn danh hoàn toàn hoặc sự bảo vệ tuyệt đối.
- Kiểm tra xem các ứng dụng ngân hàng và công việc có hoạt động bình thường khi kết nối mạng được kích hoạt hay không.
- Hãy thường xuyên xem lại các ứng dụng đã cài đặt và gỡ bỏ bất kỳ ứng dụng nào bạn không còn sử dụng nữa.
- Hãy liên hệ bộ phận hỗ trợ kỹ thuật nếu bạn nghi ngờ có sự xâm nhập, rò rỉ dữ liệu hoặc gian lận tài chính.
Phần kết luận
VPN có thể là một công cụ hữu ích để giảm thiểu rủi ro trên các mạng công cộng, quản lý quyền riêng tư tốt hơn và tăng cường bảo mật trong một số trường hợp nhất định. Tuy nhiên, nó hoạt động hiệu quả nhất khi là một phần của quy trình bảo vệ kỹ thuật số toàn diện hơn.
So sánh kỹ lưỡng các ứng dụng giúp tránh việc lựa chọn chỉ dựa trên quảng cáo, giá cả hoặc độ phổ biến. Cách tiếp cận an toàn nhất là xem xét tính minh bạch, khả năng tương thích, độ dễ sử dụng và những hạn chế thực tế của công cụ.
Bạn đã từng sử dụng VPN trên điện thoại hoặc máy tính chưa? Thử thách lớn nhất khi tìm hiểu xem nó có hoạt động đúng cách hay không là gì?
Có những tình huống cụ thể nào, chẳng hạn như đi du lịch, giao dịch ngân hàng, làm việc từ xa hoặc sử dụng Wi-Fi công cộng, vẫn gây ra cảm giác bất an trong cuộc sống hàng ngày của bạn không?
Câu hỏi thường gặp
VPN có giúp ẩn danh hoàn toàn trên internet không?
Không. Nó có thể che giấu một phần mạng cục bộ và kết nối với nhà cung cấp dịch vụ, nhưng không xóa được dấu vết đăng nhập, cookie, hành vi trên trang web hoặc dữ liệu được cung cấp tự nguyện.
Sử dụng VPN trên mạng Wi-Fi công cộng có được không?
Điều này có thể hữu ích, đặc biệt là trên các mạng mở tại sân bay, khách sạn, quán cà phê hoặc trung tâm mua sắm. Tuy nhiên, hãy tránh nhấp vào các liên kết đáng ngờ và luôn bật xác thực hai bước.
VPN miễn phí có phải lúc nào cũng nguy hiểm?
Không thể khẳng định điều này trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, điều cần thiết là phải kiểm tra xem công ty hỗ trợ dịch vụ như thế nào, họ thu thập dữ liệu gì và có những hạn chế nào.
VPN có bảo vệ khỏi virus không?
Không nhất thiết. Nó bảo vệ kết nối ở một số khu vực nhất định, nhưng không thể thay thế phần mềm diệt virus, cập nhật phần mềm, tải xuống cẩn thận và cảnh giác với các trang web giả mạo.
Tôi có thể sử dụng VPN để truy cập tài khoản ngân hàng của mình không?
Trong nhiều trường hợp, đúng vậy, nhưng một số ngân hàng có thể chặn quyền truy cập vì lý do bảo mật nếu họ phát hiện vị trí hoặc hành vi bất thường. Nếu bị chặn, hãy làm theo hướng dẫn của ngân hàng.
VPN có làm chậm tốc độ internet không?
Bạn có thể để nguyên như vậy, vì lưu lượng truy cập sẽ đi qua một máy chủ trung gian. Tỷ lệ mất gói thay đổi tùy thuộc vào khoảng cách từ máy chủ, chất lượng mạng, thiết bị và cấu hình được sử dụng.
Tôi có cần bật VPN mọi lúc không?
Điều đó phụ thuộc vào ngữ cảnh. Trên mạng Wi-Fi công cộng, việc giữ cho mạng luôn hoạt động có thể hữu ích; ở nhà, các biện pháp khác có thể quan trọng hơn, chẳng hạn như bộ định tuyến được cập nhật và mật khẩu mạnh.
Liệu các công ty có nên sử dụng VPN di động tiêu chuẩn?
Không phải lúc nào cũng vậy. Môi trường doanh nghiệp có thể yêu cầu giải pháp riêng, kiểm soát truy cập, hồ sơ nội bộ và hỗ trợ kỹ thuật chuyên biệt.
Tài liệu tham khảo hữu ích
Mozilla — giải thích mang tính giáo dục về VPN: Mozilla — VPN là gì?
FTC — các biện pháp phòng ngừa khi sử dụng ứng dụng VPN: FTC — Ứng dụng VPN
Consumer Reports — cẩm nang giúp bạn đưa ra những lựa chọn an toàn: Consumer Reports — VPN
